Dù sản lượng, chất lượng trái cây các tháng tới không có nhân tố "đột biến" nhưng tiêu thụ dự báo còn khó khăn.
Ngày 8-5, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tổ chức hội nghị trực tuyến "xúc tiến sản xuất và tiêu thụ nông sản tại các tỉnh, thành Nam Bộ" giữa bối cảnh xuất khẩu rau quả giảm trong khi nhiều loại trái cây đang vào vụ chính thu hoạch.
Giá giảm, đầu ra khó khăn
Theo ước lượng của Cục trồng (Bộ NN-PTNT), tổng sản lượng cây ăn quả chính tại Nam Bộ trong quý II/2022 đạt gần 1,5 triệu tấn, cao hơn gửi hàng việt nam sang đài loan quý I khoảng 137.000 tấn do một số loại quả vào mùa như: thanh long, chuối, nhãn, chôm chôm, sầu riêng,…
Ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, nhận định sản lượng trái cây năm nay không có nguyên tố đột biến về sản lượng hay chất lượng. Tuy nhiên, về tiêu thụ dự báo sẽ gặp khó khăn do Trung Quốc tiếp kiến duy trì chính sách "zero Covid", các biện pháp phòng dịch của nước này làm chậm tiến độ xuất khẩu, gây ùn ứ tại cửa khẩu, ảnh hưởng đến tiêu thụ trong nước. Trong khi đó, năng lực chế biến trái cây trong nước còn hạn chế, chủ yếu xuất khẩu trái tươi, nếu gặp điều kiện khó khăn khi xuất khẩu, lúc đó việc tiêu thụ sẽ khôn cùng khó khăn.
Lãnh đạo nhiều sở NN-PTNT cũng thông tin về việc nhiều loại trái cây như: mít, xoài, chuối,… đang có mức giá rất thấp, tiêu thụ khó khăn, như: mít từ 20.000-30.000 đồng/kg rớt xuống còn 4.000-6.000 đồng/kg; xoài từ vài chục ngàn đồng/kg xuống còn 2.000 đồng/kg… Chỉ có sầu riêng đang vào vụ, dù giá có giảm nhưng vẫn còn ở mức cao do tổng sản lượng thu hoạch không nhiều. Điều này đã ảnh hưởng trầm trọng đến đời sống, kế hoạch sản xuất của nhà nông.
Trái cây xuất hiện rất nhiều ở các chợ và siêu thị do đang vào mùa thu hoạch
Còn ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông phẩm (Bộ NN-PTNT), cho hay 2 tháng qua, các cửa khẩu chính tại Quảng Ninh, Lào Cai đóng cửa do Trung Quốc phát hiện Covid-19 đã gây sức ép lớn đến xuất khẩu nông phẩm Việt Nam. Chưa kể, những đợt phía Trung Quốc kiểm tra trực tuyến về công tác kiểm soát Covid-19 cho thấy nhiều doanh nghiệp (DN) xuất khẩu của Việt Nam còn chủ quan, chưa tuân thủ quy định về phòng dịch khi đưa hàng sang nước bạn. Việc ách tắc trong xuất khẩu rau quả cũng nằm ở khâu rà Covid-19, không phải do kiểm dịch thực vật nên DN cần phải kiểm soát chặt quy trình sinh sản, tránh truyền nhiễm chéo Covid-19 trên bao bì, sản phẩm, thành container,…
Với thị trường Liên minh châu Âu (EU), dù rau quả Việt Nam đang được hưởng lợi do ưu đãi quan thuế nên tăng trưởng tốt trong năm qua nhưng gần đây phát sinh vấn đề EU tăng tần suất thẩm tra đối với thanh long và rau gia vị từ 10% lên 20% khiến lượng xuất khẩu sụt giảm. "Các cơ quan chức năng đang gắng kiểm soát an toàn thực phẩm nông phẩm vào EU và thương thuyết với phía EU giảm tần suất thẩm tra để tạo điều kiện cho xuất khẩu" - ông Hòa chia sẻ.
Tìm giải pháp thay vì than vãn
Giải pháp được ông Lê Thanh Tùng nêu ra là nối đẩy mạnh đánh giá cấp mã số vùng trồng cây ăn quả để tăng cường quản lý vùng trồng, nắm sát sản lượng, chất lượng từng loại quả; chỉ đạo rải vụ trái cây (thanh long, xoài, nhãn, chôm chôm, sầu riêng) linh hoạt thích hợp với tình hình tiêu thụ. Đồng thời, tiếp chuyện kết nối DN thu mua trái cây; phát triển mảng bảo quản và chế biến.
Trong khi đó, ông Lê Thanh Hòa lưu ý các địa phương cũng như DN chú ý thông báo về hoạt động của các cửa khẩu để điều chuyển hàng hóa hợp lý. "ngày nay, cửa khẩu Hà Khẩu (tỉnh Lào Cai) và Móng Cái (tỉnh Quảng Ninh) phía Trung Quốc đã mở cửa thông quan nhưng chưa có xe trái cây nào chuyển đến trong khi tại cửa khẩu Tân Thanh, hữu hảo (tỉnh Lạng Sơn) lại đang tồn đến 372 xe trái cây" - ông Hòa nói.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Minh Hoan đề nghị các địa phương không máy bơm công nghiệp "than thở" mà cần tìm giải pháp để hướng đến sinh sản nông nghiệp bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh cho dân cày. "Cần tổ chức lại sản xuất để thích nghi với những đổi thay của thị trường, đừng để khi cửa khẩu với Trung Quốc thông thì mọi việc lại quay về như cũ.
giờ, nhiều DN vẫn còn tư duy nước đến chân mới nhảy, vẫn nghĩ suy Trung Quốc là thị trường dễ tính nên không chịu đổi thay để thích nghi. Cần nhìn vào cách ngành rau quả Thái Lan thích nghi với chính sách "zero Covid" của Trung Quốc nên xuất khẩu của họ ít bị ảnh hưởng. Họ tìm cách đáp ứng được quy định để kiểm soát Covid-19 trong chuỗi sinh sản trái cây trong khi Việt Nam chỉ có thể hy vọng thương thảo để Trung Quốc nới lỏng quy định" - Bộ trưởng Lê Minh Hoan nêu.
Bộ trưởng Lê Minh Hoan cũng nói rằng dù luôn mong muốn nông dân sinh sản có lãi nhưng quy luật kinh tế thị trường, không phải lúc nào cũng được như vậy. "hiện giờ có nhiều mô hình sinh sản nông nghiệp tiết giảm được tổn phí, giúp tăng hiệu quả kinh doanh và cần được lan tỏa, nhân rộng.
nông dân cũng cần sinh sản ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn thị trường, truy xuất được cội nguồn thì mới tiện lợi đầu ra. Năm ngoái, trong những ngày khó khăn do Covid-19 thì các sản phẩm nông phẩm có chứng thực VietGAP, GlobalGAP,… vẫn kết nối tiêu thụ dễ dàng" - Bộ trưởng Lê Minh Hoan lưu ý.
Chợ manh mối sẵn sàng
bàn luận với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Nguyễn Bình Phương, Phó Giám đốc Công ty Quản lý và kinh dinh chợ manh mối nông phẩm Thủ Đức (TP HCM), cho biết là chợ đầu mối tiêu thụ trái cây lớn nhất cả nước, đơn vị đã có các phương án tiêu thụ trái cây mùa cao điểm. "Hiện trái cây nhiệt đới đang vào mùa với một số mặt hàng đặc trưng như: vải Tây Nguyên, măng cụt, chôm chôm,…
Lượng hàng sẽ lên đến mức cao điểm vào dịp Tết Đoan Ngọ (5-5 âm lịch, tức 3-6 tới) nên chúng tôi đang chuẩn bị về bến bãi, bốc xếp. Các thương buôn tại chợ cũng đã làm việc với các mối lái tại Hải Dương, Bắc Giang để chuẩn bị tiêu thụ vải thiều miền Bắc. Điểm sáng của năm nay là một số nhà cung cấp trái cây nội địa đã chỉn chu hơn về bao bì, nhãn mác thay vì chỉ đóng gói sơ lược như trước" - ông Phương nhận định.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Tùng, giám đốc điều hành Tập đoàn Vina T&T, cho biết ông đang là trưởng ban vận động thành lập Hội Xoài Việt Nam thuộc Hiệp hội Rau quả Việt Nam, bước đi nhằm chuyên nghiệp hóa một loại trái cây Việt Nam có lợi thế xuất khẩu. "Quả xoài có nhiều tiềm năng xuất khẩu sang các thị trường Úc, Mỹ, Hàn Quốc,… với nhiều dạng tươi, chế biến.
Nhưng muốn xuất khẩu được phải tuân nhiều quy định nước nhập cảng về quy trình canh tác, xử lý sau thu hoạch, về thương mại cần tiêu chuẩn về giống xoài, lứa tuổi, kích cỡ, giá cả,… nên cần phải tổ chức lại sản xuất mới phá hoang hết lợi thế. Hội Xoài Việt Nam với các thành viên là những DN dẫn đầu ngành hàng, các HTX, chuyên gia trong ngành sẽ Thúc đẩy tổ chức lại sản xuất theo đề nghị thị trường để nâng cao giá trị, thương hiệu xoài Việt Nam" - ông Tùng nói.
Về việc quả xoài liên tục "dội chợ" thời kì qua, ông Tùng nhấn mạnh đây là một trong những lý do cần thiết để thành lập hội ngành hàng xoài nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm.
Theo Nhật Quang
Người cần lao